ادبيات ويژه رده سني کودک و نوجوان

ادبيات ويژه رده سني کودک و نوجوان داراي سه ويژگي مهم است:
نخست اينکه با زبان و بيان، درک زبان نوشتاري، تخيل و تجربه هاي کودکان و نوجوانان متناسب است. از اين رو براي هر گروه سني کودک و نوجوان از متن‌ها و موضوع‌ها و زبان و بيان متناسب با فهم و درک آنها استفاده مي شود…

دوم آنکه به رشد و پرورش شخصيت خواننده کمک مي کند و به اين نکته توجه دارد که دوران کودکي  و  نوجواني مهم ترين  سال‌هاي شکل گرفتن  و پرورش احساس و انديشه است.

از اين رو، از آنچه سبب يأس و بدبيني و بدخواهي مي شود، پرهيز مي کند. سوم آنکه اهميت تصوير را براي کودک و نوجوان برابر با اهميت نوشته مي داند و همواره بخشي از پيام خود را به کمک تصوير بيان مي کند؛ به همين سبب، کتاب‌هاي تصويري… کودکان خردسال که حتي گاه نوشته اي به همراه ندارند، در ادبيات کودکان و نوجوانان ارزش بسيار دارند. طبعاً درباره خصوصيات يک اثر مناسب براي کودکان، نکات ديگري را نيز مي توان برشمرد:

1. واقع گرايي: منظور از واقع گرايي آن است که موضوع و به عبارتي محتواي داستان يا شعر با دنياي واقعي که کودک مي بايست در آن زندگي کند، متناسب باشد. ادبيات کودک موظف است آهسته آهسته و طي زمان، واقعيت هايي چون تولد، مرگ، غم، شادي، رنج، عشق و نفرت را به کودکان بشناساند و دراين شناساندن هرگز ازحد تعادل دور نشود. مثلاً شعر يا داستاني که «مرگ» را سياه ترين و شوم ترين حوادث دانسته و آن را علت و مسبب بدبختي هاي بعدي مي‌انگارد، مردود است.
2. منع پيش‌داوري هاي غيرمنطقي: درون مايه و موضوع بسياري از افسانه ها، رنج‌ها و محرومیت های کودکان يتيم تحت آزار و فشارهاي پدرخوانده يا مادرخوانده است. اين گونه کارها در ذهن کودکان به يک موجود فرضي به نام پدرخوانده يا مادر خوانده، پيش داوري منفي پديد مي آورد و چه بسا باعث مي شود که کودک با چنين پيش داوري قبلي بنا به دلايل طبيعي يا اجتماعي ناچار از زندگي با چنين کساني شود.
3. واداشتن کودک به سازندگي وکار:  بسياري از افسانه ها و برخي از داستان ها، پر ازوقايع و حوادثي است که بي‌خردانه به ياري پاره اي از اشخاص داستان مي شتابد، ايشان را ثروتمند مي سازد، کامروا مي کند وحقيقت اين است که کودک بايد بداند که تمام آسان زيستي هاي امروز ما نتيجه کوشش و تلاش صميمانه و پي‌گير اجداد و پدران ماست و ما براي افزودن به اين بهروزي و سعادت بايد در صدد تلاش و کوشش برآييم.
(سایت باشگاه اندیشه)
قصّه‏گويى، هنر بسيار خوبى است. قصّه‏هاى خوب، سازنده شخصيت كودك است. همان قصّه‏هاى قديمى را كه ما از مادر خودمان، از مادر بزرگ و يا از پيرزن ديگرى در كودكى شنيده‏ايم، امروز كه مرور مى‏كنيم، مى‏بينيم در آنها چقدر حكمت وجود دارد! انسان، بعضى از خصال و تفكّرات خودش را كه ريشه‏يابى مى‏كند، به اين قصّه‏ها مى‏رسد. قصّه مقوله خيلى مهمّى است؛ منتها قصّه‏هاى خوب.
ايمان اوّلين چيز براى تربيت كودك‏:
سعى كنيد در اين قصّه‏گويى و در اين كار هنرى، اوّلين چيزى را كه در كودك ايجاد مى‏كنيد، ايمان باشد. هيچ‏چيز، معادل ايمان نيست. شما از اين بچه، هرچه بخواهيد بسازيد، بايد در او ايمان به وجود آوريد. بدترين ضربه‏اى كه امپراتورى خبرى و هنرى زد، اين بود كه شبكه عظيم فساد در دنيا را در اين سال‏هاى متمادى راه انداخت كه متأسفانه در دوره‏ى پهلوى، پَرش ما را هم گرفت، هُرهُرى‏مذهبى و بى‏ايمانى را رواج داد كه انسان در دل و جان خودش، به هيچ ستونى متّكى نباشد! سعى كنيد بچه‏ها را با ايمان كنيد؛ ايمان به خدا، ايمان به حقيقتِ مطلق و ايمان به اسلام. اگر اين بچه‏ها باايمان پرورش پيدا كردند و شما توانستيد بذر ايمان را در دلشان بكاريد، در آينده مى‏شود از آنها هر شخصيت عظيمى ساخت و براى هر كارى مناسبند.
اگر اين عنصر را در آنها نداشته باشيم، براى هيچ كارى مناسب نيستند؛ هرچه بشوند، نامطمئنّند. سياستمدار شوند، نامطمئنّند، تاجر شوند، كارگر شوند، نويسنده يا هنرمند شوند، نامطمئنّند. سعى كنيد ايمان را در بچه‏ها تقويت كنيد. اين اوّلين نقطه است.
البته آن وقت مى‏توان بر محور ايمان، تعصّب و جمود و امثال آن را پروراند و تنيد؛ مى‏توان صفات عالى، آزادانديشى، شجاعت، بزرگوارى و سماحت را پروراند و تنيد. آنچه را كه فكر مى‏كنيد براى اين بچه و براى شخصيت او لازم است، بر محور ايمان بتنيد. إن شاء اللّه خداوند شما را توفيق دهد.
البته ما همين‏طور مى‏گوييم بكنيد، ولى مى‏دانم كه در عمل، خيلى دشوار است، خيلى خون دل دارد، خيلى زحمت دارد. قصد من اين نيست كه از زحمات و دشواري‌هاى اين كار صرف نظر كرده باشم؛ ليكن مى‏خواهم عرض كنم كه با همّت بلند، إن شاء اللّه همه دشواري‌ها برطرف خواهد شد و خداوند به شما توفيق خواهد داد. چون در راه خداست و كار بزرگ است، إن شاء اللّه موفّق خواهيد شد.

به اشتراک بگذارید...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *