الگو دهی

الگو دهی

یکی از روش های بسیار کارآمد در مباحث تربیتی روش الگو دهی است. یعنی به جای اینکه به فرد بگوییم این گونه باش یک الگو و یک اسوه ی مناسب به او نشان بدهیم. و استعداد او را مدیریت کنیم.

در دوره نوجوانی مدل ها خیلی تاثیر گذارند اگر می خواهید بفهمید که مدل های آن ها چه افرادی هستند در کیف و اتاق و در دفتر خاطرات و… ببینید از چه کسانی سخن می گویند و به چه کسی گرایش دارند، و علت این امر این است که همان گونه که قوای جسمانی در دوره نوجوانی فوق العاده رشد می کند، عواطف و احساسات نیز رشد می کنند. نوجوانان به این فکر میکنند که من مثل چه کسی بشوم… زیرا توانایی های مختلف را دارند و می توانند شبیه هر فردی بشوند. اگر شما می بینید بعضی از نوجوانان تفکرات و تخیلات خاصی دارند به این خاطر است که تواناییهای گوناگونی دارند. نوجوانان، انبوه انرژی هستند و می توانند در سیستم های گوناگون وارد شوند، لذا تخیل می کنند که به چه سیستمی وارد شوند.

به فرموده حضرت علی(ع):

«قلب نوجوان به مانند زمین آماده و مهیایی است که هر چه به عنوان بذر به او تحویل داده شود آن را پذیرا می کند.»(وسائل اشیعه، ج 21 ، ص 478)

در دوره نوجوانی به جای موعظه، افراد موفق را به آن ها معرفی کنید تا به آن ها مشتاق شود و به راهی برود که آن ها رفته اند. یکی از روش های هدایتی ، روش مدلی است که در تمام دوره ها می تواند اجرا شود و در دوره نوجوانی بسیار موثر است. یکی از جنبه های بسیار زیبای قرآن این است که مدل های فراوان معرفی می کند: حضرت ابراهیم را مدل مبارزه با شرک و مدل توحید معرفی می کند. زن فرعون را مدل نفروختن ایمان به دنیا و یوسف را مدل زیبایی درعین نگه داشتن عفت و… مدل های منفی را هم دارد، ابولهب مدل لجاجت، فرعون مدل طغیان و سرکشی و…

خود ائمه مدل هستند که می توانند با بیانات زیبایی که از ایشان در دست است، کارآمد شوند و وارد زندگی افراد گوناگون شوند.

الگو در جامعه نقش موثری دارد. در فیلم ها ، جشنواره ها، کتاب ها و… می توان با معرفی درست الگو و مدل به نوجوانان آن ها را هدایت کرد.

انسان به فطرت خود عاشق کمال و کامل است و از نقص و ناقص منزجر است. همین عشق به کمال و انزجار از ناقص، آدمی را به الگو طلبی و الگو پذیری می کشاند و بر این اساس است که روش الگویی روشی مطلوبِ فطرت آدمی در تربیت است و از موثرترین روشها شمرده می شود. دراین روش انسان نمونه ای عینی را مطلوب خویش می گیرد و به شبیه سازی دست می زند و تلاش می کند در همه امور خود را همانند الگوی مطلوب خویش سازد و گام در جای گام او نهد و بدو تشبه نماید. البته هر چه نمونه ارائه شده از کمال بیشتر و جاذبه فراگیرتری بهره مند باشد، روش الگویی، روشی مطلوب تر و از کارآیی بیشتر برخوردار خواهد بود.

نقش الگوها در تربیت نقش اساسی است و روش الگویی در سازمان دادن به شخصیت و رفتار جهت گیری های آدمی بسیار موثر است. این نقش از خانواده آغاز می شود و پس از آن افراد تحت تاثیر الگوهای اجتماعی و سیاسی قرار میگیرند و هر چه قدرت نفوذ الگوها بیشتر و زمینه پذیرش آماده تر باشد، همسانی در جهات مختلف همراه با نمونه برداری کاملتر صورت می گیرد، چنانکه از امام علی(ع)روایت شده است که فرمود:

«مردم به زمامداران خود شبیه تر تا به پدران خود»(تحف العقول ص 208)

بنابر این شناخت الگوهای کامل و آشنایی با وجوه مختلف زندگی انان، پیروی و تطبیق سیرت آنان بر مصادیق مورد نیاز ، امری ضروری در تربیت است. به همین دلیل است که در دستورات ائمه سفارشات فراوانی به پیدا کردن همنشین مناسب شده است.

«فرزندم! با علماء دوست و همنشین شو، در منزلشان به دیدار آن ها برو، امید است که به آنان شباهت پیدا کنی و از انان شوی.»(روش های تربیت در نهج البلاغه، ص 41)

نقش الگو در هر یک از علوم و فنون و کمالات انسانی این است که جوینده آن می فهمد ، وصول به این هدف، همچنان که برای او میسر شد، برای من نیز ممکن است و نیز از باب «ره چنان که رهروان رفتند»، او را از تردید و سرگردانی در انتخاب مناسب ترین و نزدیک ترین راه نجات می دهد و موانع و پیچ و خمهای دشوار و رموز موفقیت اسوه و مجموعه تجربه های راهگشای او را در اختیار گرفته و در پیش روی خود قرار می دهد. قرآن کریم برای کسانی که در جهت کسب کمالات انسانی قدم برمی دارند می فرماید:

«رسول خدا برای شما اسوه نیکویی است برای کسی که امید به خداوند و روز واپسین بسته و بسیار در یاد خداست.»(احزاب/21)

باید دانست که عوامل بسیاری بر اثر بخشی الگو دهی تاثیر می گذارند از جمله این موارد:

  1. فرد الگو دهنده باید با افراد مشاهده کننده الگو همانند باشد یا مقام بالاتری نداشته باشد.
  2. پیچیدگی رفتار الگو باید با سطح تحولات ذهنی یا سطح توانایی متربی متناسب باشد. اگر الگو بسیار پیچیده باشد ، یادگیرنده ممکن است توانایی یادگیری آن را نداشته باشد ، برعکس اگر الگو بسیار ساده باشد، متربی به آن توجهی نشان نخواهد داد.
  3. باید توجه متربی را به الگو جلب کرد.
  4. رفتار الگوی داده شده باید در مکان و بافت مناسبی رخ دهد.

معرفی سرداران شهید و شهدای شاخص انقلاب و دفاع مقدس و بیان هنرمندانه ویژگی ها و سیره زندگی ایشان و همچنین علمای مجاهد شیعه همچون حضرت امام و رهبر به عنوان نمونه های نزدیک و واقعی که در سال های اخیر در کنار ما زندگی کرده اند تاثیر شگرفی بر نقش الگو دهی نوجوانان و متربیان خواهد داشت.

عزیزان سرگروه روش الگویی یک روش بسیار تاثیر گذار است و می توانید در تربیت خود ازآن استفاده نمایید.

به اشتراک بگذارید...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *