روش‌های بیان قصه (1)

حلقه صالحین

قصه ابزاري است كه هيچ اختراعي آن را نسخ نكرده و كارايي و جذابيت خود را همچنان حفظ كرده است بايد توجه داشت كه قصه فقط براي بچه‌ها نيست و در بزرگسالان هم تأثير دارد. قرآن هم از اين ابزار كارآمد استفاده بسيار كرده است.انواع قصه در قرآن کریم…

1. همه قصه به طور كامل در يك جا آمده است: مانند قصه حضرت يوسف عليه‌السلام
2. قصه كامل است ولي به طور پراكنده در قرآن نقل شده است: حضرت موسي و حضرت عيسي عليهماالسلام
3. بخشي از قصه كه در هدايت مؤثر است آمده است.
برخي از آنها با احاديث و روايات معصومين عليهم‌السلام كامل مي‌شود.
در برخي از آنها با مراجعه به تاريخ و جغرافيا مي‌توان تفصيل بيشتري را به دست آورد.
4. قصه‌هايي كه فقط اسم شخصيتي آمده است: ذاالكفل، اليسع.
5. قصه‌هايي كه اشاره به شخصيت آنها شده است: مثله كمثل الكلب، بلعم باعورا.
6. جرياني اتفاق افتاده سپس به دنبال آن آيه (آيه‌هايي) نازل شده است: «انما وليكم…» اگر شأن نزول را لحاظ كنيم بايد گفت كه قرآن كريم مشتمل بر هزاران قصه است.
7. در قرآن مثل‌هايي ذكر مي‌شود كه ممكن است اتفاق نيفتاده باشد.
8. ذكر وقايع بهشت و جهنم كه هنوز رسماً افتتاح نشده است، همچنين مكالمه اهل جنت و دوزخ
مثال: تشبيه چيزي به چيزي براي نزديك كردن معنای مقصود به فهم
قرآن مي‌فرمايد: «و لقد ضربنا للناس في هذا القرآن من كل مثل». (زمر، 27)

در مثل‌ها بايد دو نكته رعايت شود:
1. مثل متناسب با موضوع باشد. 2. مثل مطابق با موازين اخلاقي باشد.
علت استفاده از قصه و مثل
جهان ما مشتمل بر دو قسم امور است:
1. محسوس (مادي)
2. معقول (غير مادي)

مكانيسم ادراك:
انسان در ادراك و فهم از محسوس‌ها شروع مي‌كند. ابتدءً امور مادي و محسوس مُدرك او هستند، در مرحله بعد به فهم مفاهيم قادر مي‌شود.
سپس ذهنش بين مفاهيم ارتباط برقرار مي‌كند، آنگاه قضايا شكل مي‌گيرد (نسبت بين مفاهيم) و در نهايت بين قضايا ارتباط برقرار مي‌كند.
امور محسوس مدرك همه هست، اما امور معقول مورد درك همه نيست؛ چراكه ظريف و دقيق است؛ لذا براي اينكه امور معقول، براي عامه، قابل فهم‌تر شود، معقول را به محسوس تشبيه مي‌كنند، با اين روش، سخت‌ترين مفاهيم براي مخاطب شيرين و جذاب خواهد بود.
حال اگر بخواهيم از قصه استفاده كنيم چه بايد بكنيم؟
آيا مي‌توانيم كتب مختلف را زير و رو كنيم تا قصه‌هاي آن را بيابيم و براي موضوعات گوناگون داستان‌هاي مختلف بيابيم تا در موقع لزوم آنها را به كار بريم؟
تعداد قصه‌هايي كه مي‌توانيم فرا بگيريم چه مقدار است؟ اگر قصه توأم با جزئيات زياد باشد چه قدر مي‌توانيم جزئيات داستان‌ها را به خاطر بسپاريم و آنها را با يكديگر اشتباه نكنيم؟
شخصيت‌ها، اسامي، اماكن، حالات و… .
بهترين روش براي استفاده از ابزار قصه، آشنايي با ساختار قصه است تا بتوانيم متناسب با مفاهيمي كه مي‌خواهيم به مخاطب (مخاطبان) منتقل كنيم، قصه‌اي تدوين و تهيه كنيم. در اين صورت ديگر مجبور نخواهيم بود که از محصولات ديگران استفاده كنيم.

به اشتراک بگذارید...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *