ریا

تعریف:
واژه «ریا» از «رویت» گرفته شده و عبارت است از: طلبِ منزلت و مقام در دل‌های مردم به وسیله عبادات و طاعات خداوند متعال. این‌گونه ریا حرام است و سبب باطل شدن عبادت می‌شود. شخص ریاکار در بین مردم، نشان می‌دهد که مخلص و مطیع واقعی خداوند است. در صورتی که در حقیقت چنین نیست. قضاوت و داوری… درباره عمل یک فرد از نظر اسلام نیاز به بررسی دو پرونده دارد.

الف) «پرونده عمل» یعنی کار ذاتاً کار خوبی باشد؛
ب) «پرونده نیت و انگیزه» یعنی باید دید که انگیزه فرد در انجام این عمل چه بوده است؟ (آیت الله جعفر سبحانی/ مربی نمونه)
حال در فعالیت‌های گروهی نیز ممکن است همین آسیب به‌وجود بیاید؛ بخصوص از این نظر که نوع کار و فعالیت این عزیزان از جنس معنوی و دینی است، شاید خیلی به کیفیت و نیت انجام آن اهمیت ندهند.

1. حب جاه و مقام
یکی از عواملی که موجب می‌شود، اعمال انسان رنگ غیر خدایی پیدا کند و کارهایش را برای خوش‌آمد دیگران انجام دهد، حب جاه و مقام است. برخی افراد به خاطر حبّ جاه و مقام، دعوا و بلوا درست می‌کنند؛ بین یک جمعیت متحد و واحد، فتنه‌انگیزی می‌کنند؛ دروغ می‌گویند. جاه‌طلبی هم به خاطر مقام و موقعیت ریا می‌کنند. مسئولیت یک گروه 15 – 20 نفره یک مقام و پست است و شیطان هم بیکار نمی‌نشیند و یک جوان متدین و دلسوز را به این دام دعوت می‌کند. سرگروه برای اینکه مقام و موقعیتی کسب نماید، یا مقام و موقعیت خود را تثبیت کند، دست به کارهایی می‌زند. بسیاری از کارهایی که سرگروه برای تثبیت موقعیت خود انجام می‌دهد، فی نفسه کارهای بسیار خوبی هستند، اما هدف و نیت انجام آن عمل چیزی جز رسیدن به موقعیت بالاتر یا تثبیت موقعیت خویش نیست. برای اینکه نشان دهد از دیگر سرگروه‌ها با تقواتر است، کمتر حرف می‌زند؛ بلند نمی‌خندد؛ سعی می‌کند همیشه لبخند بر لب داشته باشد؛ کمتر از دیگران غذا بخورد و. . . اما او این همه نقش بازی می‌کند که هنگام نماز جماعت از او برای نماز دعوت کنند. یا مثلاً اگر یکی از ویژگی‌های سر گروه «حُسن ظاهر» باشد، سعی می‌کند برای خود یک ظاهر مقدس درست کند. او در واقع برای اینکه موقعیت و مقام خود را حفظ کند، این کار را می‌کند نه برای رضای خدا.
2. جلب قلوب دیگران
افرادی که میل دارند در نظر دیگران محبوب باشند، به دو نوع کار دست می‌زنند.
الف) نوع اول؛ اعمال زشت و ظالمانه مانند: گناه، تحقیر دیگران، بی‌عدالتی، تمسخر، خیانت در امانت، پارتی‌بازی و. . . این افراد برای «خوش آمد» و «سوت و کف زدن و هورا کشیدن» دیگران دست به اعمال زشت و ظالمانه می‌زنند.
بی عدالتی می‌کنند؛ حق را زیر پا می‌گذارند؛ در برابر معصیت دیگران تساهل و تسامح می‌کنند و. . .، سرگروه هم نسبت به ارتکاب این نوع اعمال مصونیت ندارد و ممکن است برخی ازسرگروه‌ها نیز به این بیماری گرفتار شوند؛ یعنی «رضایت مخلوق» را بر «رضایت خالق» مقدم کنند؛ مثلاً وقتی در جمع اعضای گروه راجع به برخی موسیقی‌های حرام از او سؤال می‌شود، طوری پاسخ می‌دهد که راهی برای فرار از حرمت آن برای مخاطبین باشد. به عبارتی به آنها القاء می‌کند گر چه امکان دارد حرام باشد ولی آن‌قدرها هم حرام نیست!؟! او برای اینکه اعضای گروهش از او رنجیده نشوند این‌طور پاسخ می‌دهد. این حرف سرگروه یعنی پنهان کردن حکم خدا. این تسامح و تساهل بی‌جا را بگذاریم در کنار منش حضرت امام (ره) در آنجا که بنا به حکم اسلام، حکم اعدام سلمان رشدی مرتد را برای همه مسلمانان دنیا بیان کرد، در فکر این نبود که آیا محبوبیتش در جوامع دیگر کم نخواهد شد؟ آیا آن چهره مهربان و دوست داشتنی با دادن این حکم از بین نخواهد رفت؟
ایشان به تنها چیزی که فکر نمی‌کرد همین مسئله محبوبیت نزد دیگران بود. ایشان وقتی قبل از سخنرانی فریادهای «درود بر خمینی» جمعیت منتظرشان را شنید، فرمود: والله اگر همه این افراد الان بگویند مرگ بر خمینی، من از راه و هدفم دست بر نخواهم داشت.
ب) نوع دوم؛ اعمال صالح و نیک مانند: قرائت قرآن، خواندن نمازهای مستحبی، بلند گریه کردن، ایثار کردن، هدیه دادن و. . . .
مثلاً برای اینکه نزد اعضای گروهشان محبوب باشند، در اردوها و شرایط بسیار سخت ایثار می‌کنند. اگر در اردو یکی از اعضای گروه روانداز همراه خود نیاورده باشد، پتوی شخصی خود را به وی می‌دهد و خود در سرما بدون روانداز می‌خوابد.
برای اینکه نشان دهد انسان بسیار متواضعی است، کفش‌های اعضای گروهش را برایشان جفت می‌کند؛ در جمع اعضای گروهش می‌گوید: من حاضرم به تک تک شما برای نماز جماعت اقتدا کنم؛ من همه شما را عادل می‌دانم و قبول دارم. وقتی اعضای گروه در کنارش نماز می‌خوانند، سعی می‌کند نماز را با صدای حزین بخواند و اگر توانست قطره اشکی هم از چشمانش سرازیر نماید. اعمالی که ریا به وسیله آن انجام می‌شوند اینها هستند. اعمالی صالح و نیک که به‌خاطر جلب محبت دیگران انجام می‌شود نه رضایت حق تعالی. به همین خاطر ارزش خود را از دست می‌دهند، هر چند که از حیث ظاهری اعمال بسیار ارزشمندی هستند.
(منبع: آسیب‌شناسی فعالیت‌های گروهی. میثم محسنی ص 75)

به اشتراک بگذارید...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *