آسیب شناسی ویژه سرگروه(تکبر)

آسیب شناسی ویژه سرگروه

آسیب دوم: تکبر

معنای تکبر:

ابتدا می بایست به معنا و مفهوم تکبر را توجه کرد، سپس به ابعاد آن پرداخت، کلمات علمای اخلاق و عرفان در این زمینه رساست. حضرت امام خمینی (ره) در کتاب جنود عقل و جهل در تعریف تکبر می فرمایند:

« انسان چون خودبین و خودخواه است، این خودخواهی و محبت مفرط به نفس، سبب می شود که از نقایص و عیوب خود محجوب شود، و بدیهای خود را نبیند، بلکه گاهی بدیهای خود در نظرش خوبی جلوه کند و فضایل و خوبیهایی که دارد در نظرش مضاعف جلوه گردد و به همین نسبت، از خوبی دیگران بسیار شود که محجوب شود و بدیهای آنها درنظرش مضاعف گردد. پس چون کمال خود و نقص دیگران را دید و محبت مفرط به نفس نیز کمک کرد در نفس حالت اعجابی پیدا شود به خودش. پس از این حالت در باطن نفس خود را بردیگران ترفیع دهد وحالت سر بلندی و بزرگی برای او دست دهد و خود رابزرگتر از دیگری بیند. این حالت کبر است و چون این حالت قلبی بر مُلک بدن ظاهر شود، سرکشی و سرفرازی کند بر دیگران، در ظاهر نیز بزرگی فروشد و این تکبر است.»

البته تکبر به یک صفت بد اخلاقی دیگر بسیار نزدیک است و آن عجب است، این دو صفت با هم تفاوتهایی نیز دارند، که عالم مهذب ملا احمد نراقی فرق بین کبر و عجب را اینطور بیان می کند:

«کبر عبارت است از حالتی که خود را بالاتر از دیگری ببیند و اعتقاد برتری خود را بر غیر داشته باشد و عجب آن است که آدمی خود را شخصی[دارای مقام و منزلت و کمالات] داند و خود پسند باشد، اگر چه پای کس دیگری در میان نباشد. ولی در کبر باید پای غیر نیز در میان آید تا خود را از او بالاتر و برتر ببیند.»

به اشتراک بگذارید...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *